Rozwój przebiega etapami, o których większość z nas przynajmniej słyszała (np. przedszkolak, dziecko w wieku szkolnym, nastolatek). Większość z nas zdaje sobie sprawę, że na kolejnych etapach dziecko opanowuje nowe umiejętności i kompetencje.

Nie zawsze jednak dorośli są świadomi, że każdy etap to inny plan rozwojowy dla dziecka, inne rozwojowe zadania i zachowania, które stają się narzędziem potrzebnym do ich zrealizowania. Na każdym etapie zmieniają się też zadania wychowawcze rodzica.

Od narodzin do 6 roku życia

W tym czasie rozwój dziecka we wszystkich sferach jest najszybszy w porównaniu z innymi etapami. Od nieporadnych, całkowicie zależnych dzieci, stają się w ciągu zaledwie sześciu lat sprawnymi fizycznie i intelektualnie, częściowo niezależnymi emocjonalnie małymi ludźmi. Zdobywają pierwsze doświadczenia społeczne z rówieśnikami oraz poznają dorosłych, innych niż rodzice. Uczą się, jak z nimi postępować.

Między dziewczynkami i chłopcami nie ma większych różnic, ponieważ odmienność płci jest dla nich nieistotna. Dlatego zarówno chłopcy, jak i dziewczynki, bawią się tymi samymi zabawkami, co nie jest z reguły wyrazem ich indywidualnych zainteresowań. Zabawy te służą nauce wykonywania czynności dorosłych (np. opieka nad lalką służy odtworzeniu i utrwaleniu w pamięci czynności związanych z opieką nad drugim człowiekiem).

Rodzice w tym okresie są nauczycielami swoich dzieci. To oni instruują dziecko, a ono uczy się od nich wszystkiego, co niezbędne. Najważniejsze miejsce zajmuje matka, bo to ona zaspokaja wszystkie potrzeby małego dziecka. Ale tata także ma wiele do zrobienia.

Zadania ojca

Głównym zadaniem ojca małego dziecka jest takie włączanie go w życie, aby postrzegało je jako pozytywne doświadczenie. W realizacji tego zadania bardzo pomocne jest okazywanie miłości, wyznaczanie granic dających poczucie bezpieczeństwa oraz wprowadzanie dyscypliny.

Należy mieć świadomość, że zręby osobowości kształtują się najpóźniej do 6 roku życia, co oznacza, że wszystko, czego oboje rodzice nauczą dziecko, będzie podstawą jego zachowania w przyszłości. Jeśli np. dziecko wdrożone zostanie do stałego rytmu dnia we wczesnym dzieciństwie, to nie będzie miało problemu z właściwym rozplanowaniem rytmu dnia w przyszłości.

Od 6 do 13 roku życia

Małe dotąd dzieci stają się dziećmi dużymi, których głównym rozwojowym zadaniem jest poddanie testowi wszystkich obszarów życia. Sprawdzają, gdzie są pod względem swoich możliwości wobec rówieśników. Sprawdzają, czy reguły, których uczą dorośli, rzeczywiście działają. Sprawdzają też, czy są już silniejsze mentalnie od dorosłych. Podczas zabaw bez rodziców podejmują ryzyko na własną rękę, mają swoje tajemnice, idoli, pierwsze zauroczenia.

Rodzice tracą wpływ na niektóre sprawy w życiu dziecka. Z nauczycieli stają się osobami administrującymi poczynaniami dziecka, które samodzielnie kreuje coraz więcej sytuacji i zwiększa swoje zaangażowanie w związki społeczne. Krąg zainteresowania dziecka wykracza poza rodzinę, zaczyna szukać nowych źródeł informacji i wzorów. To okres przygotowujący grunt pod czas dojrzewania.

Jeśli na tym etapie rodzice nie ustalą pewnych spraw, jak np. obowiązki domowe, samodzielne odrabianie lekcji, samoobsługa i współpraca w domu, będą mieli wielką trudność z wyegzekwowaniem ich na etapie późniejszym.

Zadania ojca

W tradycyjnych społecznościach chłopiec około 6-7 roku życia, poprzez rytuał przejścia (np. postrzyżyny), przechodził pod opiekę ojca. To ojciec zaczynał odgrywać coraz ważniejszą rolę w opiece i wychowaniu syna, pokazując mu, jak stać się mężczyzną. Wspierał też swoje dzieci (zarówno syna, jak i córkę) w budowaniu poczucia własnej wartości, życzliwości dla innych, pogody ducha i optymizmu.

Dziś chłopcy, którzy poszli do szkoły, nadal pozostają najczęściej głównie pod opieką matki, a otaczający ich świat jest sfeminizowany. Bez ojców i innych, pozytywnych męskich wzorów, trudno im stać się silnymi, opanowanymi i dbającymi o innych mężczyznami. Bez stałej obecności zainteresowanego ojca dziewczynkom trudno ukształtować sobie pozytywny obraz mężczyzny. To jedna z przyczyn obecnego kryzysu męskości.

Można jej zapobiegać, jeśli oboje rodzice będą wychowywać dzieci, wzajemnie się wspierając i realizując zadania wyznaczone dla swojej roli. Innymi słowy, sama mama nie wychowa dzieci na szczęśliwych, silnych i niezależnych dorosłych.

Od 14 roku życia

Dzieci w wieku ponad 14 lat zdają sobie sprawę, że poza dotychczas poznanym światem istnieje coś jeszcze, czego dotąd nie dostrzegały. Doświadczają uczuć, których wcześniej nie znały, tracą pewność siebie, są zaskoczone pojawiającym się nowym sposobem widzenia świata. Wypróbowują nowe wcielenia, które próbują zrozumieć poprzez różne zachowania.

Nastolatki bardzo intensywnie poszukują własnej tożsamości. Podejmują próby emocjonalnego oderwania się od rodziców, szczególnie od matki, której opiekuńcza miłość może blokować ich potrzebę niezależności. Coraz intensywniej poszukują mentorów poza rodziną. Coraz częściej dokonują samodzielnych wyborów i ponoszą za nie odpowiedzialność.

W tym okresie konieczna jest zmiana sposobu porozumiewania się z nastolatkami, która uwzględni większy zakres ich odpowiedzialności oraz swobody. Próby dyrygowania nastolatkiem zakończą się niepowodzeniem a zwiększanie zakresu kontroli spowoduje odsunięcie się dziecka od rodziców. Rodzice stają się trenerami, którzy wyznaczają, wspólnie z nastoletnim dzieckiem, co jest dopuszczalne a co nie i trenują te umiejętności.

Zadania ojca

Głównym zadaniem ojca nastoletnich dzieci jest ochrona. Ojciec chroni dzieci przed nadopiekuńczością matki, a matkę i córkę przed agresją syna odkrywającego swoją fizyczną przewagę nad kobietami. Ważne jest także, aby ojciec pomagał swoim nastoletnim dzieciom w poznaniu dobrych mentorów. I aby dyskretnie czuwał nad bezpieczeństwem syna i córki w kontaktach z rówieśnikami i dorosłymi.

O Autorze

REDAKTOR DZIAŁU WYCHOWANIE

Racjonalna i logiczna. Marzycielka (ciekawe połączenie, pozorna sprzeczność ale możliwa, jestem wszak kobietą). Niepoprawna optymistka i matka dzieciom (dorosłym). Kobieta pracująca, miłośniczka slowlife, pływania, literatury i filmów z Azji. Podróżniczka - póki co tylko palcem po mapie bo wszystko przede mną w drugiej połowie życia!

Zostaw odpowiedź

Twój e-mail nie zostanie opublikowany