Krótki cykl interpretacji baśni folklorystycznych, utrwalonych przez braci Grimm. Interpretacje przytaczamy za Bruno Bettelheimem, psychoanalitykiem, terapeutą dziecięcym.

Opozycja: zależność – niezależność

Baśń rozpoczyna się realistycznie, jak zawsze w baśniach: uboga rodzina cierpi z powodu niedostatku jedzenia. Jedzenie, wokół którego koncentrują się problemy baśniowych dzieci, jest symbolem zaspokojenia jednej z podstawowych potrzeb człowieka. Jest to także symbol uzależnienia małego dziecka od rodziców, bez których będzie głodne.

Próba pozbycia się dzieci z domu, aby przestać je karmić, jak ma to miejsce w baśni, oznacza zerwanie zależnościowych więzi dziecka z rodzicem. Wyprowadzone do lasu będą musiały radzić sobie same lub zginą. Dopóki dzieci korzystają ze swoich zasobów, jakimi inteligencja, spryt, odwaga, dopóty mają szansę wyjść cało z opresji.

Tak dzieje się, gdy podczas pierwszej próby porzucenia ich w lesie znaczą drogę powrotną kamykami, gdy Jaś pokazuje czarownicy kostkę zamiast palca i gdy Małgosia znajduje sposób na wsadzenie jej do pieca. Próby rozwiązania swoich problemów poprzez rzucanie chleba na drogę lub posilenia się chatką z piernika sprowadzają na dzieci prawdziwe tarapaty.

Obie próby związane z jedzeniem, symbolizującym zależność od rodzica, zawodzą. Taki jest przekaz tej baśni: zależność prowadzi na manowce, szansę na szczęście daje tylko rozwój i niezależność.

Opozycja rodzic – rówieśnik

W baśni dorośli bohaterowie zagrożeniem dla dzieci. Rodzice chcą je porzucić w lesie, aby przestać je karmić. Czarownica jest jeszcze gorsza – jest kanibalem. Nie więc tymi, na których Jaś i Małgosia mogą się oprzeć. Pokonanie czarownicy i powrót z lasu zawdzięczają współpracy między sobą i wykorzystaniu swoich zasobów.

Baśń pokazuje po raz kolejny, że kurczowe trzymanie się rodziców nie zakończy się niczym dobrym. Osiągając pewien etap życia, dziecko musi zwrócić się ku innym osobom, aby osiągnąć szczęście i bezpieczeństwo. Osobami tymi rówieśnicy, którzy stają się coraz ważniejsi w realnym życiu dziecka od początku wieku szkolnego.

Baśń pokazuje więc naturalną drogę rozwoju i wskazuje dziecku, że lęk przed oderwaniem się od rodziców może zostać pokonany we współpracy z innymi ludźmi oraz dzięki czerpaniu z własnych, coraz większych możliwości.

Kara za łakomstwo

Czarownica to ktoś, kto chce fizycznie unicestwić dzieci. Unicestwienie staje się w baśni konsekwencją zjedzenia domku z piernika. Dzieci poddają się łakomstwu, nie zważając na ostrzegawczy głos z wnętrza niecodziennej chatki.

Konsumpcja wbrew rozsądkowi, próbowanie tego, co powinno wydać się podejrzane, w realnym świecie także może prowadzić do unicestwienia, jakim jest śmierć. Postać czarownicy niesie więc przestrogę przed konsekwencjami ulegania impulsom związanym z nieopanowaną konsumpcją.

Czas odejść

Po pokonaniu czarownicy dzieci powracają szczęśliwie do domu. Po drodze muszą pokonać rzekę. W drodze do chatki czarownicy nie spotykają takiej przeszkody. Przekroczenie rzeki oznacza z reguły pokonanie kolejnego etapu. Dzieci wkraczają do lasu jako osoby wciąż oglądające się na dom rodziców. Powracają jako zwycięzcy czarownicy i zdobywcy jej skarbu.

bogaci nowymi przeżyciami. Przekroczenie rzeki symbolizuje zatem osiągnięcie kolejnego etapu rozwoju. Jednakże nie tylko. Rzekę przepływają na grzbiecie kaczki, każde z nich oddzielnie. Ta krótka przejażdżka symbolizuje pójście swoją drogą niezależnie od tych, z którymi dziecko dotąd żyło.

Problemy egzystencjalne

Każdy człowiek przeżywa lęk, niepewność, trudności w podjęciu decyzji. Małe dzieci nie potrafią powiedzieć o takich przeżyciach, bo brak im zarówno ich świadomości, jak i odpowiedniego zasobu pojęć. Nie zmienia to faktu, że doświadczają lęku i niepewności, które kierują ich działaniami. Stąd potrzeba wsparcia dziecka w tym, co dla niego niemożliwe do nazwania i wypowiedzenia.

Jest to możliwe dzięki symbolice baśni. Za każdym razem kiedy dziecko słyszy opowieść, zastanawia się nad losem bohatera i przeżywa jego emocje, które z reguły tożsame z jego własnymi. I dlatego właśnie baśń może nieść ukojenie, pociechę i nadzieję, której nie da inny przekaz.

O Autorze

WYCHOWANIE

Pedagog z prawie dwudziestoletnim doświadczeniem, pracująca z dziećmi w wieku od przedszkolaka po gimnazjalistę. Trener kompetencji rodzicielskich. Racjonalna i logiczna. Marzycielka (ciekawe połączenie, pozorna sprzeczność ale możliwa, jest wszak kobietą). Niepoprawna optymistka i matka dzieciom (dorosłym). Kobieta pracująca, miłośniczka slowlife, pływania, czytania książek, oglądania filmów z Azji. Podróżniczka - póki co, tylko palcem po mapie bo wszystko przede nią w drugiej połowie życia!

Zostaw odpowiedź

Twój e-mail nie zostanie opublikowany